Açık Mod
Koyu Mod
Sistem Modu
Bir diploma insanın önündeki kapıyı açabilir. Ancak o kapıdan geçtikten sonra nasıl bir yol izleyeceğini; bilgisi, merakı, karakteri ve ortaya koyduğu değer belirler.
Önceki gün hemşehrimiz, Türkiye İş Bankası Yönetim Kurulu Başkanı Adnan Bali’yi, Gaziantep Üniversitesi İslahiye İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi’nde dinleme fırsatı bulduk.
Dokuz yıl görev yaptığım, hizmet etmekten ve mensubu olmaktan her zaman onur duyduğum fakültemizde gerçekleşen bu buluşmanın benim için ayrı bir anlamı vardı.
Türkiye İş Bankası’nın katkılarıyla tadilatı gerçekleştirilen fakülte konferans salonunun yeniden hizmete açılması vesilesiyle düzenlenen konferansta Adnan Bali, yalnızca üniversite öğrencilerine değil; gençlere, eğitimcilere, iş dünyasına ve geleceğini şekillendirmek isteyen herkese önemli mesajlar verdi.
Öncelikle, İslahiye’mize ve üniversitemize sağladıkları bu değerli katkıdan dolayı kendilerine şahsım ve ilçemiz adına teşekkür ediyorum.
Bu vesileyle organizasyonda ve çalışmalarda emeği bulunan Dekanımız Prof. Dr. Taner Akçacı’ya, Prof. Dr. Serkan Öngel’e ve Dr. Öğr. Üyesi Cevat Yıldırım’a da ayrıca teşekkürlerimi iletiyorum.
Adnan Bali ve ailesi, İslahiye’miz için yalnızca başarılarıyla değil, ilçemize kazandırdıkları kalıcı eserlerle de çok kıymetlidir.
Bunun en güzel örneklerinden biri, rahmetli anne ve babası Sabiha ve Aziz Bali’nin adını taşıyan kütüphanedir.
Yaklaşık 61 yıl cezaevi olarak kullanılan tarihi binanın, Adnan Bali’nin katkılarıyla İslahiye Sabiha-Aziz Bali İlçe Halk Kütüphanesi olarak yeniden hayat bulması ve 21 Ağustos 2020 tarihinde hizmete açılması, ilçemiz adına son derece anlamlı bir kazanımdır.
Bir zamanlar cezaevi olarak kullanılan bir yapının bugün kitapların, bilginin ve öğrenmenin adresi olması başlı başına değerli bir dönüşümdür.
Böyle katkılar, yalnızca bugüne değil, gelecek nesillere bırakılan kalıcı izlerdir.
İnsanların yaşadıkları topraklara bağlılıklarını anlatmanın birçok yolu vardır. Ancak yaşadığınız yere eğitim, kültür ve bilgi adına eser kazandırmak, bu bağlılığın en anlamlı göstergelerinden biridir.
Adnan Bali’nin İslahiye’ye katkılarını bu açıdan da çok değerli buluyorum.
Konferansın benim açımdan en etkileyici bölümlerinden biri, Adnan Bali’nin kendi yaşam öyküsünden hareketle gençlere verdiği mesajlardı.
Mütevazı üslubuyla anlattığı hayat yolculuğu, özellikle imkânların sınırlı olduğu dönemlerde yetişen gençler için önemli bir örnek niteliğindeydi.
Dönemin yokluklarını, şartlarını ve imkânsızlıklarını anlatırken gençlere verdiği mesajın özü şuydu:
Kendisinin de tozlu yollardan, sınırlı imkânlardan geçerek İngilizce eğitim veren Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nde (ODTÜ) eğitim aldığını ve bugün bulunduğu noktaya ulaştığını hatırlatarak gençlere, “Ben buralardan gelip bu noktalara gelebildiysem siz neden gelemeyesiniz?” düşüncesini aktardı.
Bu mesajın salondaki gençler açısından ne kadar önemli olduğunu tahmin etmek zor değil.
Çünkü bazen bir gencin geleceğe dair en büyük ihtiyacı, önünde başarılmış gerçek bir hayat hikâyesi görmektir.
Adnan Bali’nin anlattıkları da tam olarak bunu gösteriyordu: İmkânlar sınırlı olabilir, başlangıç şartları zor olabilir. Ancak merak, çalışma azmi, disiplin ve öğrenme isteği insanın önünde yeni yollar açabilir.
Bir insanı değerli kılan nedir?
Sahip olduğu diploma mı, taşıdığı unvan mı, oturduğu makam mı, yoksa ortaya koyduğu bilgi, emek ve değer mi?
Adnan Bali’nin konuşmasını dinlerken üzerinde yeniden düşünme ihtiyacı hissettiğim sorulardan biri de buydu.
Adnan Bali, konuşmasında üniversite mezuniyetinin bir son değil, uzun bir öğrenme yolculuğunun başlangıcı olarak görülmesi gerektiğini vurguladı.
Konuşmasındaki şu cümle özellikle dikkat çekiciydi:
“Bir diploma tek başına asla yeterli olmayacak.”
Bu cümle üzerinde özellikle durmak gerekiyor.
Yıllarca eğitim alıyoruz, sınavlara giriyoruz, üniversiteleri bitiriyoruz. Sonunda diplomalarımızı alıyoruz.
Peki, diploma sahibi olmak gerçekten donanımlı olduğumuzu gösteriyor mu?
Bence hayır!
Diploma, alınan eğitimin belgesidir. Ancak insanın ne kadar araştırdığını, kendisini ne kadar geliştirdiğini, sorunlar karşısında nasıl çözüm ürettiğini ve toplum için ne ortaya koyduğunu tek başına göstermez.
Bali’nin dikkat çektiği nokta da tam olarak bu: Üniversiteyi bitirmek, öğrenmenin bittiği anlamına gelmiyor. Tam tersine, asıl yolculuk mezuniyetten sonra başlıyor.
Adnan Bali’nin konuşmasında tekrar tekrar vurguladığı kavramlardan biri merak duygusuydu.
İyi yetişmiş ve donanımlı bir insanın yapabileceği en kıymetli şeylerden birinin merakını korumak, öğrenmeye devam etmek ve bildiklerini sürekli sorgulamak olduğunu ifade etti.
Bana göre bu, günümüz insanının en çok ihtiyaç duyduğu özelliklerden biri.
Çünkü artık bilgiye ulaşmak zor değil. Bir telefonla dünyanın öbür ucundaki gelişmeleri öğrenebiliyoruz. Ancak bilgiye ulaşmak başka, o bilgiyi anlamak, sorgulamak ve doğru değerlendirmek başka.
Herkes konuşuyor, herkes yorum yapıyor. Fakat kaç kişi araştırıyor? Kaç kişi kendi düşüncesini sorguluyor? Kaç kişi yanlışını kabul edebiliyor?
Adnan Bali’nin bilgiye ilişkin yaklaşımı da ezberle yetinmemek, bilgiyi başka gerçekliklerle ilişkilendirmek ve sürekli yenilemek üzerine kuruluydu.
İşte gerçek eğitim anlayışı budur.
Bali, konuşmasında farklı disiplinler arasında köprü kurabilmenin gelecekte insanları farklılaştıracağını belirtti.
Ekonomiyi hukuk ve sosyolojiyle; mühendisliği etik, ahlak ve psikolojiyle birlikte değerlendirebilmenin önemine dikkat çekti.
Bu yaklaşım son derece anlamlı.
Çünkü hayat, birbirinden bağımsız alanlardan oluşmuyor. Ekonomik kararların toplumsal sonuçları, teknolojik gelişmelerin ahlaki boyutları, siyasi tercihlerin hukuki ve sosyal etkileri var.
Bir konuyu yalnızca kendi alanıyla değerlendiren insan ayrıntıları görebilir. Ancak farklı alanlardan beslenen insan büyük resmi daha iyi okuyabilir.
Gelecekte fark yaratacak olanlar, yalnızca kendi mesleğini bilenler değil, bilgisini hayatın diğer alanlarıyla ilişkilendirebilenler olacaktır.
Adnan Bali’nin teknolojiye ilişkin verdiği mesaj da özellikle önemliydi.
Teknolojinin öğrenilmesi ve kullanılmasını gerekli görürken insanın muhakemesini, vicdanını ve sorumluluk duygusunu teknolojinin yerine koymaması gerektiğini vurguladı.
Konuşmasındaki şu ifadeler dikkat çekiciydi:
“Teknoloji bir araçtır, bir enstrümandır. Ancak size hizmet edebilir.”
Bali ayrıca bir aracı kullanmakla karar verme sorumluluğunu o araca bırakmanın farklı şeyler olduğuna işaret etti.
Bugün yapay zekâ çağındayız. Bilgisayarlar yazıyor, analiz ediyor, görüntü üretiyor, araştırıyor. Ancak teknolojinin gelişmesi, insanın düşünme ve karar verme sorumluluğunu ortadan kaldırmıyor.
Burada kendi mesleğim açısından da önemli bir ayrıntıya dikkat çekmek istiyorum.
Gazetecilikte teknoloji habere ulaşmayı kolaylaştırabilir. Yapay zekâ metin hazırlayabilir, görüntü oluşturabilir, bilgi tasnif edebilir. Ancak haberin doğruluğunu araştırmak, kaynağı sorgulamak, kamu yararını gözetmek ve yayın sorumluluğunu taşımak gazetecinin görevidir.
Hızlı olmak başka, doğru olmak başkadır.
Teknoloji değişir, araçlar gelişir ama gazeteciliğin temelindeki doğruluk ve sorumluluk ilkeleri değişmemelidir.
Bana göre konuşmanın en dikkat çekici bölümlerinden biri de fark yaratma üzerine söyledikleriydi.
Adnan Bali, hayattan farklı bir beklentisi olan insanın hayata da bir fark katması gerektiğini ifade etti.
İnsanın neden tercih edilmesi gerektiğinin cevabının, ortaya koyduğu farklılıkta aranması gerektiğine dikkat çekti.
İşte burada hepimizin kendisine sorması gereken bir soru var:
Sizi neden tercih etsinler?
Diplomanız mı? Unvanınız mı? Tanıdıklarınız mı? Hemşehrileriniz mi? Siyasi görüşünüz mü? Yoksa gerçekten bilginiz, yeteneğiniz, dürüstlüğünüz ve ortaya koyduğunuz emek mi?
Bu soruyu yalnızca gençlere sormuyorum.
Bir yöneticiye de soruyorum. Bir siyasetçiye, bir bürokrata, bir gazeteciye, bir iş insanına da soruyorum.
Bir makama gelmek başka, o makamın hakkını vermek başkadır. Bir unvan taşımak başka, o unvanın gerektirdiği sorumluluğu yerine getirmek başkadır.
Bence liyakat tartışmasının en önemli noktası da burada başlıyor.
İnsanları doğdukları yere, siyasi yakınlıklarına, ilişkilerine veya tanıdıklarına göre değil; bilgi, beceri, dürüstlük ve ortaya koydukları başarıya göre değerlendirebildiğimiz zaman gerçek anlamda gelişebiliriz.
Makam insanı büyütmez; insan, bulunduğu makama değer katar.
Adnan Bali’nin gençlere verdiği bir diğer önemli mesaj da hata yapmak ve öğrenmek üzerineydi.
Hata yapmanın ve yanılmanın öğrenme sürecinin doğal bir parçası olduğunu belirten Bali, özellikle iki noktaya dikkat çekti: Büyük hatalar yapmamak ve aynı hatayı tekrar tekrar tekrarlamamak.
Bu yaklaşım hayatın her alanında geçerli.
İnsan hata yapabilir. Önemli olan hatasını kabul etmek, sorumluluğunu üstlenmek ve ondan ders çıkarmaktır.
Ancak toplumumuzda bazen hatayı kabul etmek yerine mazeret üretmeyi, sorumluluk almak yerine suçu başkasına yüklemeyi tercih ediyoruz.
Oysa gelişmenin yolu önce insanın kendisiyle yüzleşmesinden geçiyor.
Hatasını kabul edemeyen insanın kendisini geliştirmesi de mümkün değildir.
Adnan Bali’nin konuşmasını dinledikten sonra aklımda kalan en önemli düşünce şu oldu:
Bugün gençlerimize yalnızca üniversite kazanmalarını, diploma almalarını ve bir meslek sahibi olmalarını öğütlemek yeterli değil. Onlara merak etmeyi, araştırmayı, sorgulamayı, farklı düşüncelere saygı duymayı ve sürekli kendilerini geliştirmeyi de öğretmeliyiz.
Aynı anlayışı yöneticilerimize, siyasetçilerimize, bürokratlarımıza ve toplumun her kesimine de taşımalıyız.
Çünkü mesele yalnızca bir yerlere gelmek değil, geldiğimiz yere ne kattığımızdır.
Bir makamda oturuyorsanız neyi değiştirdiniz? Bir kurumun başındaysanız hangi sorunu çözdünüz? Bir mesleği icra ediyorsanız insanlara nasıl bir değer sundunuz?
Bunlar, insanın kendisine sorması gereken sorulardır.
Adnan Bali’nin konuşması bu yönüyle önemli bir hatırlatma niteliğindeydi. Diploma, öğrenmenin başlangıcıdır; merak gelişmenin kapısını açar; teknoloji imkân sunar. Ancak bütün bunları anlamlı kılan insanın karakteri, vicdanı ve sorumluluk bilincidir.
Benim bu konferanstan çıkardığım sonuç ise çok açık:
Diploma sahibi olmak sizi mezun yapar, bilgi sizi donanımlı kılar, karakter size güven kazandırır. Ancak sizi farklı kılan, ortaya koyduğunuz eserdir.
Hemşehrimiz Adnan Bali’ye İslahiye’mize ve üniversitemize kazandırdığı değerler, gençlerimize verdiği umut ve yol gösterici mesajları için bir kez daha teşekkür ediyorum.
Unutmayalım:
Herkes bir yerlere gelebilir. Asıl mesele, geldiği yere ne kattığı ve geride nasıl bir iz bıraktığıdır!